Yaralanma Nedeniyle Hangi Tazminatlar Talep Edilebilir?

Trafik kazası, iş kazası, darp veya başka bir haksız fiil sonucu yaralanan kişi, tek bir tazminat kalemiyle değil, birbirinden farklı birçok zarar kalemiyle karşı karşıya kalır. Tedavi masrafları, çalışamadığı günlerin kaybı, kalıcı bir sakatlık varsa bunun geleceğe etkisi, bazen bir bakıcıya ihtiyaç duyulması, bazen de yaşanan acının kendisi. Kanun bu kalemlerin her birine ayrı bir isim ve ayrı bir hesap yöntemi tanımıştır.

Bu yazıda yaralanma sonucu talep edilebilecek tazminat kalemlerini tek tek ele alıyor, her birinin hangi şartlarda istenebileceğini Yargıtay kararlarıyla birlikte anlatıyorum. Alanya avukat olarak yaralanmalı dosyalarında en çok karşılaştığım sorulara da yer veriyorum.

Yaralanma Tazminatının Hukuki Dayanağı

Yaralanma sonucu istenebilecek maddi zarar kalemleri 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 54. maddesinde "Bedensel Zararlar" başlığı altında sayılmıştır:

• Tedavi giderleri
• Kazanç kaybı
• Çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar
• Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 16.01.2023 tarihli kararında bu maddenin kapsamı şöyle açıklanmıştır: TBK 54'te sayılan kalemler örnek niteliğindedir, sınırlı değildir. Dairenin yerleşik uygulaması gereğince geçici iş göremezlik, geçici bakıcı gideri ve Sosyal Güvenlik Kurumu'nun (SGK) sorumluluğunda bulunmayan belgesiz tedavi giderleri de bu madde kapsamında tazmin edilmesi gereken zarar kalemleri arasında kabul edilmektedir. Yani kanun metnindeki liste, uygulamada daha geniş yorumlanır.

Zarar hangi olaydan doğarsa doğsun (trafik kazası, iş kazası, darp, tıbbi müdahale hatası) tazminatın kabul edilebilmesi için hukuka aykırı bir fiil, zarar, illiyet bağı ve kusur (kusursuz sorumluluk hâlleri hariç) unsurlarının birlikte bulunması gerekir.

Yaralanma Nedeniyle Talep Edilebilecek Tazminat Kalemleri

Tedavi Gideri

Yaralanan kişi, tedavisi için yaptığı tüm masrafların karşılanmasını isteyebilir. Hastane, ameliyat, ilaç, fizik tedavi, yol ve konaklama gibi giderler bu kapsama girer. SGK tarafından karşılanmayan, belgeye dayalı giderler doğrudan sorumludan istenebilir.

Geçici İş Göremezlik Tazminatı (Kazanç Kaybı)

Kazanç kaybı, yaralı kişinin iyileşme sürecinde çalışamadığı için kaybettiği gelirdir. Kişi çalışan biri değilse dahi geçici bir güç kaybına uğradığından, bu süreçte günlük yaşamını sürdürmek için daha fazla efor harcaması nedeniyle geçici iş göremezlik tazminatı istenebilir. Yargıtay'ın bu kalemi TBK 54 kapsamında tazmini gereken bir zarar türü olarak kabul ettiğini yukarıda belirttim.

Sürekli İş Göremezlik (Çalışma Gücü Kaybı) Tazminatı

Yaralanma sonucu kalıcı bir maluliyet oluşmuşsa, kişinin çalışma gücündeki azalma ya da kayıp da ayrı bir tazminat kalemidir. Bu kalem, kişinin maluliyet oranı, yaşı, mesleği, geliri ve muhtemel yaşam süresi esas alınarak aktüerya hesabıyla belirlenir. Maluliyet oranı, adli tıp kurumları veya yetkili sağlık kurullarından alınan raporlarla tespit edilir.

Bakıcı Gideri

Yaralanmanın ağırlığına göre kişi geçici ya da sürekli olarak başkasının bakımına muhtaç hâle gelebilir. Bu durumda bakıcı gideri talep edilebilir; talep edilebilmesi için fiilen bir bakıcı tutulmuş olması şart değildir, bakıma ihtiyaç duyulduğunun tespit edilmesi yeterlidir.

Ancak bakıcı gideri özel bir kalemdir: uygulamada mahkemeler, bu giderin aile içi dayanışmayla karşılanabileceği gerekçesiyle bazı hâllerde "hakkaniyet indirimi" uygular. Bu konuda Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 06.05.2024 tarihli kararı önemli bir ayrım yapıyor: karar, Karayolları Trafik Kanunu'nun 98. maddesi kapsamında, tedavi gideri niteliğinde olmayan geçici iş göremezlik tazminatı ve bakıcı giderinden sigortacının sorumlu olduğunu, bakıcı giderinden hakkaniyet indirimi yapılamayacağını açıkça vurgulayarak davalının bu yöndeki itirazını reddetmiştir. Yani trafik kazalarında zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki bakıcı gideri talebinde hakkaniyet indirimi savunması Yargıtay tarafından kabul görmemiştir. Buna karşılık, iş kazası kaynaklı bazı dosyalarda aile içi bakım dayanışması gerekçesiyle indirim uygulanabildiği de görülür; bu nedenle bakıcı gideri talebinde dosyanın hangi sorumluluk rejimine (sigorta teminatı mı, doğrudan işveren sorumluluğu mu) tabi olduğu belirleyicidir.

Ekonomik Geleceğin Sarsılmasından Doğan Kayıplar

Yaralanma, kişinin mesleki ilerlemesini, terfi imkânını ya da iş bulma kabiliyetini olumsuz etkilemişse bu kayıp da ayrıca talep edilebilir. Örneğin ağır bir yaralanma sonucu eski mesleğini icra edemeyen ya da kariyer planı bozulan kişi, bu geleceğe dönük kaybı da tazminat talebine dahil edebilir.

Manevi Tazminat

Yaralanma nedeniyle yaşanan acı, üzüntü ve elem için TBK 56 uyarınca manevi tazminat istenebilir. Bu tazminat, malvarlığı kaybını değil kişinin ruhsal durumunu konu alır ve miktarı hâkimin takdirindedir.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 13.12.2023 tarihli kararında, manevi tazminat miktarının belirlenmesinde gözetilecek ölçütler şöyle sıralanmıştır: kaza tarihi, kazanın oluş şekli, davacının maluliyeti nedeniyle çektiği acı, üzüntü, elem ve sıkıntı, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, ülkenin ekonomik koşulları, paranın satın alma gücü ve manevi tazminatın amacı. Kararda, sağ kolunu omuz hizasından ve sol kulak kepçesini tamamen kaybeden, 22 yaşındaki davacı için hükmedilen 150.000 TL manevi tazminatın, yaralanmanın ağırlığı, iyileşme süresinin uzunluğu ve olayın davacının ömür boyu sosyal ve ekonomik yaşantısına etkisi gözetildiğinde hakkaniyete uygun bulunduğu belirtilmiştir. Karar ayrıca, ağır yaralanan kişinin yakınlarının (somut olayda annesinin) da kendi adlarına manevi tazminat talep edebileceğini kabul etmiştir.

Destek Tazminatı (Yaralanan Kişiye Bakmakla Yükümlü Olanlar İçin)

Yaralanma ölümle sonuçlanmasa da, ağır maluliyet nedeniyle kişinin ailesine sağladığı ekonomik desteğin azalması hâlinde, somut olayın özelliklerine göre bu kayıp da değerlendirmeye alınabilir. Bu kalem daha çok ölüm hâlinde gündeme gelen destekten yoksun kalma tazminatından farklı olarak, yaralı kişinin kendisi tarafından talep edilen çalışma gücü kaybı tazminatının bir parçasıdır.

Tazminat Talebinde Kusur ve İndirim Meselesi

Yaralanmalı tazminat davalarında hükmedilecek miktarı iki husus doğrudan etkiler:

• Karşı tarafın kusur oranı: Kaza ya da olayda karşı tarafın kusur oranı ne kadar yüksekse tazminat da o oranda artar.
• Müterafik kusur (zarar görenin kendi kusuru): TBK 52 uyarınca zarar gören, zararın doğmasında veya artmasında kendi de etkili olmuşsa hâkim tazminattan indirim yapabilir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 16.01.2023 tarihli kararında, emniyet kemeri takma zorunluluğu bulunan bir araçta yolcu olarak bulunup kemer takmayan davacı için, bu durumun zararın artmasına katkı sağladığı tespit edilirse Dairenin yerleşik uygulamasına göre %20 oranında müterafik kusur indirimi yapılması gerektiği vurgulanmıştır. Aynı kararda, mahkemenin bakıcı ihtiyacını araştırmadan bakıcı gideri tazminatına hükmetmesinin de hatalı olduğu, bu ihtiyacın raporla tespit edilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Bu iki örnek, tazminat miktarının yalnızca yaralanmanın ağırlığına değil, dosyadaki delillerin (kusur raporu, maluliyet raporu, bakım ihtiyacı raporu) eksiksiz toplanmasına da bağlı olduğunu gösteriyor.

Yaralanma Tazminatı Davasında Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Maluliyet oranı, yetkili sağlık kurulundan (Adli Tıp Kurumu veya tam teşekküllü hastane) alınacak raporla tespit edilmelidir. Rapor, olay tarihinde yürürlükte olan yönetmelik hükümlerine göre düzenlenmelidir.
• Bakıcı ihtiyacı ayrıca ispatlanmalıdır; sadece maluliyet oranı yüksek diye bakıcı gideri otomatik olarak kabul edilmez.
• Tedavi giderleri için fatura, reçete, epikriz gibi belgelerin saklanması gerekir.
• Trafik kazalarında zorunlu mali sorumluluk sigortası, poliçe limitleri dahilinde sorumludur; limit üstü zarar için kusurlu sürücü ve işletene başvurulabilir.
• Zamanaşımı, olayın haksız fiil mi yoksa sözleşmeye aykırılık mı olduğuna göre değişir. Bu ayrım hakkında ayrıntılı bilgiyi tazminat türlerini anlattığım yazımda bulabilirsiniz.

Sonuç

Yaralanma nedeniyle açılan bir tazminat davası, tek bir kalemden ibaret değildir. Tedavi gideri, geçici ve sürekli iş göremezlik, bakıcı gideri, ekonomik geleceğin sarsılması ve manevi tazminat, her biri ayrı ispat ve hesap kuralına tabi kalemlerdir. Doğru sonuç, doğru raporların (maluliyet, bakım ihtiyacı, kusur) zamanında ve eksiksiz toplanmasına bağlıdır. Alanya avukat olarak yaralanmalı dosyalarda önceliğimiz, hangi zarar kaleminin hangi delille destekleneceğini baştan netleştirmektir. Dosyanızı birlikte değerlendirmek isterseniz benimle iletişime geçebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Yaralanma sonucu hangi tazminatları aynı anda talep edebilirim? Tedavi gideri, geçici iş göremezlik, sürekli iş göremezlik (çalışma gücü kaybı), bakıcı gideri, ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıp ve manevi tazminat aynı dava içinde birlikte talep edilebilir.

Bakıcı gideri talep etmek için fiilen bir bakıcı tutmam gerekir mi? Hayır. Bakıma ihtiyaç duyulduğunun raporla tespit edilmesi yeterlidir; fiilen ücretli bir bakıcı çalıştırılmış olması şart değildir.

Çalışmıyorsam yine de geçici iş göremezlik tazminatı alabilir miyim? Evet. Güç kaybı, kazanç kaybından ayrı bir kavramdır. Çalışmayan kişi de iyileşme sürecinde günlük yaşamını sürdürmek için daha fazla efor harcadığından geçici güç kaybı tazminatı isteyebilir.

Kendi kusurum varsa tazminat alabilir miyim? Evet, ancak müterafik kusur oranınca tazminattan indirim yapılır. Örneğin emniyet kemeri takmama gibi bir ihmal, zararın artmasına katkı sağladıysa belirli bir oranda indirime yol açabilir.

Manevi tazminat için ağır sakat kalmam mı gerekiyor? Hayır, ağır maluliyet şart değildir; ancak yaralanmanın ağırlığı, iyileşme süresi ve kişinin yaşamına etkisi miktarı doğrudan etkiler. Ağır yaralanma hâlinde yakınlar da (örneğin anne baba) kendi adlarına manevi tazminat talep edebilir.

Maluliyet oranımı kim belirler? Adli Tıp Kurumu ya da yetkili sağlık kurulları tarafından, olay tarihinde yürürlükte olan yönetmelik hükümlerine göre düzenlenen raporla belirlenir.

Trafik kazasında sigorta şirketine mi yoksa sürücüye mi dava açmalıyım? Poliçe limitleri dahilinde zorunlu mali sorumluluk sigortacısına, limiti aşan zarar için ayrıca sürücü ve araç işletenine başvurulabilir. Hangi tarafa karşı hangi kalemin isteneceği dosyanın özelliklerine göre değerlendirilmelidir.

Makalede Kullanılan Yargıtay Kararları ve Özetleri

1. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/6590, K. 2023/400, T. 16.01.2023

• Künye: Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/6590, K. 2023/400, T. 16.01.2023
• Konusu: Zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçesi bulunmayan aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanan davacının sürekli iş göremezlik, bakıcı gideri ve tedavi gideri talebi.
• Özeti: Karar, TBK 54'te sayılan bedensel zarar kalemlerinin örnek nitelikte olduğunu, geçici iş göremezlik, geçici bakıcı gideri ve SGK'nin karşılamadığı belgesiz tedavi giderlerinin de bu kapsamda tazmini gereken zararlardan sayıldığını belirtmiştir. Bakıcı ihtiyacının raporla ayrıca araştırılması gerektiği, araştırılmadan bakıcı giderine hükmedilmesinin hatalı olduğu; ayrıca emniyet kemeri takma zorunluluğu bulunan araçta kemer takmayan yolcunun zararın artmasına katkı sağladığının tespiti hâlinde %20 oranında müterafik kusur indirimi yapılması gerektiği vurgulanmıştır.
• Makaledeki yeri: "Yaralanma Tazminatının Hukuki Dayanağı", "Bakıcı Gideri" ve "Tazminat Talebinde Kusur ve İndirim Meselesi" başlıkları.

2. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/13365, K. 2024/4253, T. 06.05.2024

• Künye: Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/13365, K. 2024/4253, T. 06.05.2024
• Konusu: Trafik kazası sonucu yaralanan davacının sürekli ve geçici iş göremezlik tazminatı ile bakıcı gideri istemine ilişkin sigorta tahkim uyuşmazlığı.
• Özeti: Karar, Karayolları Trafik Kanunu'nun 98. maddesi kapsamında tedavi gideri niteliğinde olmayan geçici iş göremezlik tazminatı ve bakıcı giderinden sigortacının sorumlu olduğunu, bakıcı giderinden hakkaniyet indirimi yapılamayacağını açıkça kabul etmiştir. Davalının bu yöndeki itirazı reddedilmiştir.
• Makaledeki yeri: "Bakıcı Gideri" başlığı ve SSS bölümündeki bakıcı gideri sorusu.

3. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/25322, K. 2023/13433, T. 13.12.2023

• Künye: Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/25322, K. 2023/13433, T. 13.12.2023
• Konusu: Trafik kazası sonucu ağır yaralanan davacı ile annesinin manevi tazminat talebi.
• Özeti: Karar, manevi tazminat miktarının belirlenmesinde kaza tarihi, oluş şekli, maluliyet nedeniyle çekilen acı ve sıkıntı, tarafların sosyal ve ekonomik durumu, ülkenin ekonomik koşulları, paranın satın alma gücü ve manevi tazminatın amacının birlikte gözetilmesi gerektiğini belirtmiştir. Sağ kolunu ve sol kulağını kaybeden 22 yaşındaki davacı için hükmedilen 150.000 TL manevi tazminat hakkaniyete uygun bulunmuş; ağır yaralanan kişinin annesinin de kendi adına manevi tazminata hak kazanabileceği kabul edilmiştir.
• Makaledeki yeri: "Manevi Tazminat" başlığı ve SSS bölümündeki manevi tazminat sorusu.

Dayanak İçtihatlar

• Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/6590, K. 2023/400, T. 16.01.2023
• Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/13365, K. 2024/4253, T. 06.05.2024
• Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/25322, K. 2023/13433, T. 13.12.2023